Startpagina
Informatie
Programma
Nieuws/Agenda
Interessegroepen
Museumgroep
Verslagen
Archief verslagen
Margreet Lenstra vertelde over volkscultuur en gebruiken

Woensdag, 2 november 2011

Vrouwen van Nu Beemster ontvingen op deze avond Margreet Lenstra , die kwam vertellen over volksgebruiken en cultuur in Waterland en speciaal in de Beemster.

De teller in het bezoekersboek wees een aantal van 47 bezoekers aan. Hoewel dat maar een derde is van alle geregistreerde leden van de afdeling, was en de zaal van Wijksteunpunt Middelwijck toch wel goed gevuld.

Verheugend was, dat twee dames als introducé waren meegekomen.

Margreet Lenstra woont vlak over de dijk, namelijk in Kwadijk. Vanaf haar jeugd is ze zeer geïnteresseerd in de historie van Noord-Holland en in het bijzonder Waterland. Ze is schrijfster van historische artikelen, toneelstukken en jeugdmusicals en geeft dikwijls lezingen, waaronder volkscultuur, zoals op 2 november een voorbeeld is.
Ze is thans werkzaam in het Waterland Archief, waar ze natuurlijk nog veel meer bijzonderheden over het verleden van Waterland kan opzoeken.

Steenwerpen nog steeds populair
Aan de hand van een diapresentatie liet ze zien welke gebruiken vroeger in zwang waren, maar nu niet meer, zoals dansen rond de meiboom.
Ook de Vastenavond met de rommelpot, waarbij om geld werd gevraagd is in wijde omgeving niet meer in gebruik. Dergelijke gebruiken werden vaak door de overheid verboden wegens het bedelkarakter.
Hoewel: sommige, zoals Sinterklaas en Sintre Maarten nog steeds populair zijn en in de Beemster is dat natuurlijk steenwerpen!
Maar er zijn ook nieuwe gebruiken ontstaan, vaak streekverbonden.

Wat ze vertelde, viel bij iedereen in de smaak. De dames zaten op het puntje van de stoel te luisteren naar wat Margreet te vertellen had over volksgebruiken uit het verleden, maar ook die van het heden. Een aantal van die oude volksgebruiken zijn inmiddels niet meer in zwang.

Vaak werden ze verboden door de gemeente-besturen vanwege het bedelkarakter, bijvoorbeeld de Vastenavond met de rommelpot.

Ook kwamen er dikwijls baldadigheden uit voort.

Een voorbeeld van wat huishoudelijker volksgebruik is het ophangen van de was op Marken. Dat gebeurt nog steeds op een bijzondere manier; niet met knijpers maar met gedraaide lijnen, waartussen het wasgoed wordt geklemd.
Margreet liet historische platen en foto's zien. Na de pauze was haar verhaal meer op de Beemster gericht. Daarbij begaf ze zich soms wel een beetje op glad ijs, want veel Beemsterlingen wisten haar uit hun herinnering nog wel het een en ander te vertellen, wat ze niet wist. Over die aanvulling op haar kennis, was ze juist erg blij.

Platte Thijs
En waar het de Beemster betrof, kwam natuurlijk 'Platte Thijs'ook nog weer eens om de hoek kijken. Margreet vertelde zelfs dingen over hem die een op deze avond aanwezige bewoonster van de betreffende spookboerderij met de oren deed klapperen. Thijs moet bij zijn leven een crimineel maar dan wel met een goede inborst zijn geweest. Hieronder staat wat Margreet vertelde (ook te vinden op de website www.oudhoorn.nl/ ). Of dit dezelfde Platte Thijs was, die rondwaarde op de boerderij aan de Rijperweg valt maar te bezien , want over hem doen juist gruwelijke verhalen de ronde.

Platte Thijs was een legendarische figuur die verbonden is aan de oude Oosterpoort. In het Westfries Museum herinnert nog een gevelsteen aan deze man. Op de steen is een woest mannenhoofd te zien zonder neus, dat tussen de uiteen gebogen tralies van een gevangenisraam naar buiten kijkt. Volgens de geschiedenis moet Platte Thijs een meedogenloos rover zijn geweest. Echter, hij ontnam alleen de rijken hun bezit om het vervolgens uit te delen aan de armen. De gerechtsdienaren jaagden Platte Thijs op, hij werd opgepakt en opgesloten in de donkere gevangenis van de oude Oosterpoort (de oude Oosterpoort werd in 1818 afgebroken). Bij zijn aanhouding verzette hij zich uit alle macht, maar de dienaren van het gerecht waren met meer. Bij het gevecht verloor hij niet alleen zijn vrijheid maar ook zijn neus, die met één zwaardhouw werd afgeslagen. Daarom werd hij door het volk "Platte Thijs" genoemd en hij droeg die naam met ere. Thijs was heel sterk. In de nacht na zijn gevangenneming boog hij de tralies van het kleine celraam uiteen en wist door het nauwe gat te ontsnappen. Justitie vervolgde hem met dubbele felheid. Toen hij weer gegrepen werd, werd Thijs gedood, maar pas nadat hij verschillende tegenstanders had neergeslagen. De mensen, die door Thijs geholpen werden, hebben als aandenken de steen met zijn beeltenis in de muur van zijn gevangenis gemetseld.

In de pauze
Tijdens de pauze knoopte Roza Marie Langerijs een praatje aan met de dames, die deze avond voor het eerst bij aanwezig waren.

Eén daarvan was zo enthousiast, dat ze zich meteen meldde als lid en ze kan daarom nog deelnemen aan de jaarlijkse kerstbijeenkomst, die dit jaar voor het eerst in Hotel Purmerend wordt gehouden.

Intussen gingen de koffie- en theekannen rond en werden weer gezellige gesprekjes met elkaar aangeknoopt, vaak gerelateerd aan wat Margreet had verteld.



Zoals altijd was aan het eind van de avond voor de spreekster naast een bedankje een prachtig boeket bloemen. Ze had alle aanwezige een heel interessante en plezierige avond bezorgd.